NOWA SCENA POLSKA. CZYTANIA DRAMATÓW W CENTRO DRAMATICO NACIONAL

20 - 22.10.2011

nueva escena polaca:  
teatro y political fiction
20-22 października 2011, Centro Dramático Nacional, Teatr Valle Inclán

w ramach cyklu Una mirada al mundo (Spojrzenie na świat)


Projekt nueva escena polaca przedstawia jedno z ciekawszych zjawisk w najnowszej polskiej dramaturgii: sztuki nawiązujące do gatunku political fiction. W dniach 20-22 października w Centro Dramatico Nacional odbędą się 3 czytania sceniczne polskich dramatopisarzy Małgorzaty Sikorskiej Miszczuk, Magdy Fertacz i Pawła Demirskiego w reżyserii Raúla Fuertes, Fefi Noia i Celli León.


Tytuł corocznego cyklu Una mirada al mundo (Spojrzenie na świat), którego celem jest przybliżenie hiszpańskiej publiczności teatralnej światowej dramaturgii ma w kontekście projektu nueva escena polaca podwójne znaczenie. Jest również hasłem, które charakteryzuje postawę twórczą zaproszonych polskich dramatopisarzy.  Ich „spojrzenie na świat” jest patrzeniem na świat polityczno-społeczny, na światowe kryzysy, metamorfozy społeczno-polityczne, nieuniknione zjawiska, zagrożenia, lęki, winy. Małgorzata Sikorska Miszczuk, Magda Fertacz i Paweł Demirski „spoglądają” na współczesny świat i komentują go w oryginalny sposób eksperymentując z formą teatralną.   


Dramat „Śmierć Człowieka Wiewiórki” Małgorzaty Sikorskiej Miszczuk oparty o historię terrorystów RAF Ulriki Meinhoff, Andreasa Baadera i Gudrun Ensslin przenosi wydarzenia z lat 70. w dzisiejsze czasy, historia staje się powtarzalna codziennie gdzieś na świecie. Tytułowy Człowiek Wiewiórka – przypadkowa ofiara akcji terrorystycznej umiera w sztuce „codziennie raz dziennie”. Autorka na bazie tej konkretnej historii walki z systemem tworzy uniwersalną metaforę, którą następnie ubiera w komiksową stylistykę, dystansuje się do niej jako twórca, ironizuje, wciąż kwestionuje. Prowadzi autorskie śledztwo i stawiając ciągłe znaki zapytania  zamienia swoją dociekliwość w metodę poznawczą konfliktów na tle walki niejednoznacznego dobra i zła.


„Śmierć Kalibana” Magdy Fertacz jest dramatem political fiction z wizją „sprywatyzowania imigrantów”. Bohaterami sztuki są Haitańczyk – przedmiot performansu artystycznego, była mieszkanka faveli Jardim Gramacho (największego na świecie wysypiska śmieci przy Rio de Janeiro) oraz zamożni Europejczycy.  Organizacja pomocowa robi medialny konkurs dla mieszkańców slumsów na najbardziej pomysłowy self-house. Charytatywność świata bogatych zamienia się w otwarty cynizm. Fertacz tak jak i w innych swoich utworach ogniskuje zjawiska ogólnoświatowe w życiu konkretnych osób, postaci dramatu, i z niepokojem podkreśla determinizm procesów społecznych.


Paweł Demirski jako dramatopisarz o wyostrzonym lewicowym światopoglądzie otwarcie i świadomie wykorzystuje formę burleski i farsy do wyrażenia krytyki systemu neoliberalnego. W dramacie  „Śmierć podatnika” slapstickowa akcja rozgrywa się w bananowej republice, która obchodzi Święto Brania Kredytów. Uroczystości są pokrzyżowane wizytą obalonych dyktatorów sąsiedniej republiki oraz buntem ostatniego w tym państwie Podatnika. Demirski żongluje sarkazmem i szyderstwem rodem z komedii dell’arte.


20 października
godz.19.30 Śmierć Człowieka Wiewiórki / Małgorzata Sikorska Misczuk - próba czytana, reż. Raúl Fuertes
godz.20.30 spotkanie z dramatopisarką
21 października
godz.19.30 Śmierć Podatnika / Paweł Demirski - próba czytana, reż. Fefa Noia

22 października
godz.19.30 - Śmierć Kalibana. Śpiewka ludowa / Magda Fertacz - próba czytana, reż. Cella León
godz.20.30 spotkanie z dramatopisarką

Miejsce: Teatro Valle-Inclán, Plaza de Lavapiés, s/n, 28012 Madrid
Organizatorzy: Instytut Polski w Madrycie, Centro Dramático Nacional, Agencja Dramatu (www.agencjadramatu.pl)
Mecenasi: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, I, Culture
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Projekt realizowany w ramach Programu Kulturalnego Polskiego Przewodnictwa w Unii Europejskiej.

Biogramy dramatopisarzy
Magda Fertacz
(ur. 1975)

Oprócz dramatów pisze prozę, wiersze, piosenki, opowiadania i sztuki dla dzieci, scenariusze filmowe. Pracuje z reżyserami jako dramaturg, scenarzystka, ostatnio napisała jako współautorka scenariusz według Król kłania się i zabija Herty Müller, zrealizowany w Teatrze Dramatycznym w Warszawie. Jest laureatką pierwszej edycji najważniejszego konkursu dla polskich dramatopisarzy – Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej (2009). Absolwentka wydziału dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego i Wyższej Szkoły Komunikowania i Mediów Społecznych w Warszawie. Także architekt wnętrz. Mieszka w Warszawie.
Wybrane dramaty i premiery:
•    Śmierć Kalibana. Śpiewka ludowa (2011)
•    Śmierć szczęśliwa (2011)
Sztuka napisana z Arturem Pałygą, wariacje na temat pierwszej powieści Alberta Camusa, Scena Prapremier InVitro w Lublinie.
•    Nie gaście (2010)
Dramat inspirowany Nieznośną lekkością bytu Milana Kundery. Historie osobiste zostają zderzone z przypadkami samospaleń, które miały miejsce w krajach byłego bloku socjalistycznego.
•    Białe baloniki (2009)
Pozornie sztuka dla dzieci – prapremiera w Teatrze Lalki i Aktora Pinokio w Łodzi. Opowiadając o samotności dziecka zaniedbanego przez rozgrywających swoje historie rodziców, dramat tyleż samo mówi o dorosłych, o ich egoizmie i braku odpowiedzialności. Nic dziwnego, że sięgnęła po ten tekst scena dla dorosłych – Teatr Współczesny w Szczecinie.
•    Trash Story albo sztuka (nie)pamięci (2009)
Dramat zdobył Gdyńską Nagrodę Dramaturgiczną w pierwszej edycji tego prestiżowego konkursu. Prapremiera odbyła się w Teatrze Ateneum w Warszawie. Adaptacja na słuchowisko miała premierę rok później na antenie Polskiego Radia. Tłumaczenia były czytane w Ostrawie, Bratysławie a także w Maxim Gorki Theater w Berlinie. Przekład czeski był także wystawiony w Ostrawie. Tekst znalazł się w finale ministerialnego Konkursu na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej. Autorka zajęła się tematem zakłamywania nie tylko rodzinnych historii, ale także Historii przez duże H. Miejscem akcji jest stary poniemiecki dom na tak zwanych Ziemiach Odzyskanych, wypełniają go nakładające się losy Niemców, Polaków, kolejnych pokoleń.
•    Absynt (2005)
Prapremiera w Teatrze Laboratorium Dramatu w Warszawie w reżyserii Aldony Figury zdobyła nagrodę na I Festiwalu Polskich Sztuk Współczesnych R@port w Gdyni. Utwór został wyróżniony w ministerialnym Konkursie na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej. Doczekał się inscenizacji w Habima Theatre w Tel Aviwie, Pozoriszte Lutaka w Mostarze, w Theatre Observatorija w Rydze. Znalazł się w antologiach współczesnego polskiego dramatu wydanych w Izraelu, Bułgarii, Rosji, Rumunii. Czytano go m.in. w Jarosławiu, Sztokholmie. Przetłumaczono go także na norweski i czeski. Główna bohaterka buntując się przeciwko zakłamanej rodzinie, niewiernemu narzeczonemu, rzeczywistości zdominowanej przez wyścig szczurów, w dniu ślubu popełnia samobójstwo… ale nie opuszcza sceny.
•    Kurz (2005)
Debiut dramaturgiczny, wyróżniony w konkursie premier „Radom Odważny” organizowanym przez tamtejszy Teatr Powszechny. W 2008 roku sztuka została wystawiona na Scenie Studio Teatru Narodowego w Warszawie. Bohaterowie to para młodych ludzi, których połączyła miłosna fascynacja. Biorą ślub. Kiedy okazuje się, że w ich życiu ma pojawić się dziecko, wcale nie jest tak jak w bajkach, że „żyli długo i szczęśliwie”.








Małgorzata Sikorska-Miszczuk
(ur. 1964)

Jest wielokrotnie nagradzaną i wyróżnianą polską dramatopisarką. Ostatnie sztuki Sikorskiej Miszczuk wystawiły Schauspielhaus Wien i Theater Magdeburg. Dramat Bürgermeister znalazł się w tegorocznym finale prestiżowego konkursu dramaturgicznego Stückemarkt w ramach Berliner Festispiele. Pracuje również jako dramaturg, scenarzystka – między innymi pełnometrażowego filmu animowanego czy musicalu dla dzieci Niezwykła podróż Pana Wieszaka zrealizowanego w formie koncertu na żywo przez Polskie Radio. Autorka ukończyła Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych oraz Gender Studies na Uniwersytecie Warszawskim. Jest absolwentką Studium Scenariuszowego Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi. Prowadziła warsztaty dramatopisarskie „W poszukiwaniu nowej narracji” na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Mieszka w Warszawie.

Wybrane dramaty i premiery:
•    Bruno Schulz: Der Messiass (2010)
Inspiracją tej sztuki była zaginiona, a może nie napisana powieść Schulza, premiera w reżyserii Michała Zadary miał miejsce w Schauspielhaus Wien.
•    Koniec świata (2010)  
Sztuka zamówiona i wystawiona (reżyseria Nina Guehlstorff) przez Theater Magdeburg. Zaprezentowano ją po raz pierwszy na festiwalu OstOstOst-20 Jahre Westen.
•    Bürgermeister (2009)
Utwór nawiązuje do współczesnych wydarzeń w Polsce, dotyczących rozliczeń z historią i dotyka kwestii pamięci społecznej (mająca konsekwencje do dziś sprawa mordu na żydowskiej społeczności Jedwabnego w 1941 roku). Sztuka znalazła się w finale Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej oraz w finale międzynarodowego konkursu dramaturgicznego Stueckemarkt 2011 w ramach Berliner Festspiele.
•    Zaginiona Czechosłowacja (2009)
Tekst prezentowany w Teatrze na Zabradli w Pradze, druk w SAD/Svet a Divadlo, 01/2010.
•    Madonna (2009)
Sztuka otrzymała I nagrodę w Konkursie Teatru im. Szaniawskiego w Wałbrzychu na dramat inspirowany Zemstą, komedią dziewiętnastowiecznego polskiego pisarza Aleksandra Fredry, który piętnował narodowe przywary.
•    Walizka Pantofelnika (2008)
Słuchowisko zwyciężyło w konkursie dramaturgicznym „Metafory Rzeczywistości” Teatru Polskiego w Poznaniu i na tej scenie miało prapremierę w reżyserii Piotra Kruszczyńskiego. Spektakl został wyróżniony na Festiwalu R@port (Gdynia 2009). W tym samy roku tekst otrzymał Nagrodę w Konkursie na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej. Słuchowisko otrzymało Grand Prix na Festiwalu Polskiego Radia i Telewizji „Dwa Teatry” (Sopot 2009). Dramat wystawiono w Tuluzie podczas Miesiąca Teatrów Europejskich; odbyły się także czytania w Art/Works Theatre w Los Angeles i w Teatrze DOC w Moskwie (2011). Tekst został przetłumaczony także na niemiecki.
•    Katarzyna Medycejska (2007)
Na podstawie tej sztuki powstał spektakl Teatru ustausta/2xu pod znacząco zmienionym tytułem Bóg/Honor/Ojczyzna. Prapremiera odbyła się w ramach Festiwalu Miasto organizowanego przez teatr w Legnicy. Tekst przetłumaczono na niemiecki.
•    Szajba (2006)
Czarna komedia o najeździe talibów na Kujawy i próbie oderwania tego regionu od Polski. Prapremiera miała miejsce w Laboratorium Dramatu w Warszawie. Spektakl w reżyserii Jana Klaty zrealizowany przez Teatr Polski we Wrocławiu otrzymał II Nagrodę oraz nagrodę dziennikarzy na Festiwalu R@port 2009 w Gdyni. W Maxim Gorki Theater w Berlinie odbyło się czytanie tego dramatu (2010). Przetłumaczono go także na angielski.
•    Śmierć Człowieka-Wiewiórki (2006)
Sztuka uzyskała pierwsze wyróżnienie w konkursie na sztukę o terrorystce RAF Ulrike Meinhof, zorganizowanym przez TR Warszawa i Teatr ustausta/2xu. Została wystawiona w Warszawie przez Marcina Libera z ustausta/2xu oraz przez Teatr Jeleniogórski im. Cypriana Norwida w reżyserii Natalii Korczakowskiej. Spektakl Libera był prezentowany w: Kampnagel w Hamburgu podczas festiwalu Transfusion, w Berlinie w teatrze Hebbel am Ufer w ramach II Festiwalu Młodego Teatru Europejskiego Cut and Paste, na Festiwalu New Plays From Europe – Theaterbiennale of the Staatstheater Wiesbaden, Global Scenes w New Haven a także w Teatrze Odeon w Bukareszcie. Czytania sceniczne odbyły się w Sztokholmie oraz w USA w: Minneapolis (Playwright Center), Nowym Jorku (Prelude Festival’08-Spotlight Poland, Martin Segal Theatre Center CUNY) oraz podczas festiwalu Arts And Ideas w New Haven. Tekst otrzymał wyróżnienie w ramach ministerialnego Konkursu na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej. Na jego podstawie powstało słuchowisko w reżyserii Jana Klaty w teatrze radia TokFM. Dramat wydano w antologiach New Europe – Plays From the Continent (PAJ Publications, New York 2010) oraz w Ctyri polske hry (Na Konari, Praha 2010). Przetłumaczono go także na chorwacki.

Jej sztuki oprócz wymienionych języków przetłumaczono także na serbski, rumuński, hebrajski.


Paweł Demirski
(ur. 1979)

Kierownik literacki gdańskiego Teatru Wybrzeże (2003-2006). W 2006 dramaturg-rezydent w TR Warszawa. Będąc w 2003 roku na stypendium w londyńskim Royal Court Theatre, zainteresował się ideą verbatim. Formułę teatru dokumentalnego próbował przenieść na grunt polski, prowadząc w Wybrzeżu projekt Szybki Teatr Miejski. Zawsze pisząc tekst, bardzo blisko współpracuje z reżyserami. Od kilku lat pisze głównie dla reżyserki Moniki Strzępki, wystawiają spektakle, które można nazwać sztuką krytyczną, w formie bliską burlesce, ostrej grotesce. Otrzymali prestiżową nagrodę Paszport „Polityki” w 2010 roku. Demirski jest członkiem zespołu kwartalnika nowej lewicy „Krytyka Polityczna”. W 2010 ukazał się wybór sześciu jego dramatów zatytułowany Parafrazy, których realizacje miały miejsce w ostatnich trzech latach.
Mieszka w Warszawie. Studiował architekturę na Politechnice Gdańskiej oraz dziennikarstwo i komunikację społeczną na Uniwersytecie Wrocławskim.

Wybrane dramaty i premiery:
•    Tęczowa trybuna (2011)
Rzecz o kibicach piłkarskich – gejach, którzy walczą o swoja trybunę na właśnie budowanym na mistrzostwa Europy stadionie narodowym w Warszawie. Prapremiera w Teatrze Polskim we Wrocławiu. Sztuka została nagrodzona w ministerialnym Konkursie na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej.
•    Był sobie Andrzej Andrzej Andrzej i Andrzej (2010)
Funeralny portret niegdysiejszych solidarnościowych elit, które obrosły „pluszem” w III RP. Wałbrzyski spektakl zdobył Grand Prix międzynarodowego festiwalu teatralnego Boska Komedia w Krakowie w 2010 i został uznany za najlepsze przedstawienie w ministerialnym Konkursie na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej (2011).
•    Niech żyje wojna!!! (2009)
Parafraza peerelowskiego kultowego serialu Czterej pancerni i pies skonfrontowana z martyrologią Powstania Warszawskiego, zrealizowana w teatrze w Wałbrzychu.
•    Sztuka dla dziecka (2009)
Autor wraz z reżyserką zajęli się kwestią pamięci historycznej i wychowania w jej duchu potomstwa, premiera w Teatrze Jeleniogórskim.
•    Opera gospodarcza dla ładnych pań i zamożnych panów (2008)
Sztuka grająca motywami Brechtowskiej Opery za trzy grosze i Opery żebraczej Johna Gaya wystawiona w Teatrze im. Kochanowskiego w Opolu. Tekst demaskuje hipokryzję neoliberalizmu, który dzięki systemowi pomocy humanitarnej tuszuje fakt, że jego immanentną cechą jest produkcja ofiar, potrzebujących tej pomocy.
•    Ifigenia nowa tragedia (2008)
Wspólne z reżyserem Michałem Zadarą „przepisanie” sztuki Racine’a, premiera w Starym Teatrze w Krakowie.
•    Diamenty to węgiel, który wziął się do roboty (2008)
„Przepisany” Wujaszek Wania Antona Czechowa traktuje o wykluczonych, tych, którzy nie złapali się na przemiany gospodarcze, społeczne – żadne. Tekst szczególnie rezonujący w Wałbrzychu, mieście upadłych kopalń. Wystawiony w 2011 w Volksbühne w reż. Wojtka Klemma.
•    Śmierć podatnika (2007)
Sztuka o buntującym się wobec kapitalizmu ostatnim płatniku, Teatr Polski we Wrocławiu.
•    Był sobie Polak Polak Polak i diabeł (2007)
Podtytuł dramatu wiele tłumaczy – „czyli w heroicznych walkach narodu polskiego wszystkie sztachety zostały zużyte”. Pierwszy spektakl tandemu Demirski-Strzępka zrealizowany w Teatrze Dramatycznym im. Jerzego Szaniawskiego w Wałbrzychu, sceną, z którą najczęściej współpracują.
•    Dziady. Ekshumacja (2007)
Pierwszy wspólny spektakl z Moniką Strzępką, widowisko piętnujące narodową martyrologię, dialogujące z arcydziełem polskiego romantyzmu, zrealizowane we wrocławskim Teatrze Polskim.
•    Kiedy przyjdą podpalić dom, to się nie zdziw (2006)
Sztuka oparta na realnym wydarzeniu, które miało miejsce w fabryce sprzętu gospodarstwa domowego: robotnik uległ śmiertelnemu wypadkowi na skutek złych warunków pracy. Premiera w Teatrze Wybrzeże.
•    Wałęsa. Historia wesoła, a ogromnie przez to smutna (2005)
Sztuka powstała dla Teatru Wybrzeże, rzecz o Lechu Wałęsie, za którą autor otrzymał nagrodę władz samorządowych.
•    From Poland with Love (2005)
Dramat zrealizowany w Teatrze Wybrzeże, autor wraz z reżyserem Michałem Zadarą sportretowali swoje pokolenie, młodych ludzi myślących o ucieczce z kraju, za wszelką cenę.
•    Padnij (2004)
Debiutancki dramat napisany w ramach projektu Szybki Teatr Miejski wspólnie z Andrzejem Mańkowskim. Jego bohaterkami są żony polskich żołnierzy walczących w Iraku. Tekst został wystawiony także w Teatrze Telewizji (TVP).



Fragmenty dramatów

Śmierć człowieka wiewiórki / Małgorzata Sikorska Miszczuk
„U:
Wczoraj byłam chora, niewiele pamiętam, ale mam świadomość, że łatwo zakwalifikować mnie do postaci Świętych Fanatyczek – a co to znaczy, moi panowie? Że ekstremalne zmiany oraz niestabilność emocjonalna mnie dotyka, może nawet ogłusza–przydusza. Popadam od nastrojów mistycznych po totalne zwątpienie – to raz, no i mój fanatyzm czasami zamienia się w swoje zaprzeczenie, czyli brak wiary – to dwa. Reasumując: wczoraj zwątpienie i brak wiary, dziś energia i optymizm, znacie to panowie, tak? Może wy też jesteście materiałem na terrorystów?
(zwija dłonie w trąbkę, głosem megafonu) Wojna to wojna! Społeczeństwo do szeregu!”

Śmierć Kalibana. Śpiewka ludowa / Magda Fertacz
„DOBRY:
Wpadłem na ten pomysł jedząc lunch. Lunch w barze lunchowym na ostatnim piętrze budynku mojej Międzynarodowej Organizacja Zarządzania Dobrem. Od dawna interesuję się architekturą slumsów. Uważam ją za dzieło godne geniusza. Pomysłowość ubogich społeczności do samoorganizacji jest zapierająca. Zachwyca mnie organiczny stosunek między zabudową a miejscem, elastyczność przestrzeni, którą można dowolnie przystosować. Żywiołowa urbanizacja! Self-housing! Jeździłem dużo. Dużo widziałem. Z BLISKA. I dlatego wiem, jak to NAPRAWDĘ wygląda. I uważam, że trzeba TO pokazać.  Trzeba TO przeszczepić na NASZ grunt. Dać inspirację…mały korzonek inspiracji, który się ugruntuje w nowoczesnej myśli architektonicznej. Dlatego wymyśliłem konkurs. Konkurs na najciekawszy, najbardziej pomysłowy self-house.”

Śmierć podatnika / Paweł Demirski
„OCHRONIARZ:
Aha dzień dobry państwa serdecznie
jeszcze tytuł
konspekt przemówienia na święto brania kredytów
kredytów
najpierw ich postraszyć tak żeby się załapali i żeby im się pieniążki w portmonetkach ze strachu zesrały/skurczyły debilom
i dalej
postanowiliśmy nie zgadzać się na wyzysk
chińskich dzieci i w ogóle robotników w azji
koniec z wyzyskiem
w wyniku czego nie będziemy już sprowadzać
żadnych tanio produkowanych wyrobów
w wyniku czego
ceny
najprostszych przedmiotów codziennego użytku
butów – kubków – laptopów i wszystkiego
podskoczą tak że mało kogo będzie na cokolwiek stać
no ale przecież bardziej przejmujemy się losem naszych żółtych bliźnich
niż zaspokajaniem naszych konsumenckich pragnień”


LOGO_1